Energia w czasie choroby

Warto zadbać o poziom swojej energii podczas choroby. Cenne mogą okazać się nowe nawyki i odrzucenie starych przyzwyczajeń. Zaoszczędzona energia na pewna przyda się każdemu choremu. Rady i zalecenia:

  • pozwól komuś innemu przygotowywać posiłki, jeśli wiesz, że leczenie potrwa dłużej. Zrób listę potrzebnych rzeczy, aby twoja rodzina, przyjaciele, znajomi mogli ci je dostarczyć;

  • staraj się sporządzić taką listę zakupów, by później móc przygotować posiłki do zamrożenia;
  • nie odrzucaj pomocy ofiarowanej przez przyjaciół, rodzinę. Przyjmuj od nich prezenty w postaci jedzenia. Zawsze możesz je zamrozić i zjeść w trakcie tzw. złych dni.

Przygotuj dobre jedzenie!

Przygotowanie potraw bardzo ułatwiają wszelkiego rodzaju sprzęty kuchenne, takie jak mikser, malakser, patelnia elektryczna, garnek do gotowania na parze, toster, szybkowar, kuchenka mikrofalowa oraz maszyna do zmywania naczyń. Warto zauważyć, że choć często (jeśli jeszcze go nie masz) sprzęt kuchenny może wydawać się drogą inwestycją. To dość mylne, ponieważ tego typu sprzęt ma dużą trwałość i służy przez dłuższy okres. Jedz to, co lubisz i przygotuj jedzenie starannie. Twórz  posiłki lekkostrawne, nie wymagające większych umiejętności kulinarnych, bogate w wartości odżywcze, a przede wszystkim — smaczne. Niech gotowanie stanie się przyjemnością, a nie obowiązkiem.

Różne diety

Oto podział na cztery diety według konkretnych wskaźników. Często występuje przy przepisach.
  • dieta niskotłuszczowa: przepisy, w których zawartość tłuszczu jest mniejsza niż 10 gramów na jeden posiłek mięsny lub 5 gramów dla innych produktów; niektóre potrawy przygotowuje się zupełnie bez tłuszczu;

  • dieta o niskiej zawartości laktozy: posiłki zawierające minimalne ilości laktozy są omawiane jako możliwe do zaakceptowania w tej kategorii; niektóre przepisy nie zawierają w ogóle laktozy (jest to zasygnalizowane);

  • dieta o niskiej zawartości sody: norma wynosi od 2400 do 4500 mg dziennie;

  • dieta niskocukrowa: podane są przepisy całkowicie pozbawione cukru lub z jego niską zawartością.

ALKOHOL

Alkohol należy do tzw. używek. Do napojów alkoholowych należą nie tylko wódki, koniaki czy likiery, ale również wino oraz piwo. Nawet najlżejsze piwo nie jest napojem bezalkoholowym. Wypicie 0,5 1 piwa pełnego jest równoznaczne z wypiciem ok. 50 ml wódki. Daje to wzrost poziomu alkoholu we krwi do około 0,3—0,4 promille (poziom normalny — ok. O,20/00). Stężenie 0,3—0,4°/oo alkoholu we krwi powoduje uchwytne zaburzenia funkcji psychicznych — np. o blisko 30% pogarsza się zdolność kierowania pojazdem mechanicznym, wzmaga się chęć do szybkiej jazdy, liczba popełnianych błędów wzrasta dwukrotnie. Występuje też wyraźne upośledzenie zdolności rozróżniania barw, postrzegania ruchomego źródła światła, oraz zwężenie pola widzenia szczególnie o zmroku. Występuje tzw. „widzenie lunetowe”.
Stężenie alkoholu we krwi rzędu 0,5°/oo prowadzi zazwyczaj do wyraźnego przedłużenia czasu reakcji nerwowej, sprawność podejmowania decyzji ulega zwolnieniu i zaburzeniom, zwłaszcza w sytuacjach nagłych. Zachowanie się osoby pozornie nie ulega uchwytnym zmianom. Spalenie przez organizm tej ilości alkoholu trwa około 2—3 godzin. Działanie alkoholu przejawia się we wszystkich komórkach organizmu. Szczególnie łatwo alkohol atakuje komórki organizmów młodych,, będących w okresie rozwoju. Wyjątkowo wrażliwą, na działanie alkoholu jest tkanka nerwowa, zwłaszcza komórki kory mózgowej. Jednorazowe umiarkowane spożycie alkoholu przez dorosłego człowieka przechodzi na ogół prawie bez śladu. Dla młodzieży niebezpieczne mogą być już nawet małe dawki alkoholu, doprowadzające do porażenia ośrodków mózgowych. Po spożyciu większych dawek alkoholu zahamowaniu ulegają przede wszystkim funkcje .krytyczne umysłu, zanika zdolność procesów hamowania, wzrasta pobudzenie psychiczne i fizyczne.

Tarczyca

Tarczyca wagi ok. 25—30 g położona jest w środkowej części szyi na wysokości chrząstek krtaniowych. Produkuje hormon ty- roksynę, który wpływa regulująco na procesy przemiany materii. Nadczynność tarczycy objawia się m. in. przyspieszeniem przemiany materii ustroju (jeden z objawów choroby Basedowa), niedoczynność obniżeniem przemiany materii (jeden z objawów choroby zwanej kretynizmem). Przytarczyce znajdują się w tylnej części płatów tarczycy. Są . to cztery małe gruczołki o łącznej wadze ok. 0,15 g. Produkują one hormon, który zawiaduje gospodarką wapniowo-fosforową ustroju. Brak tego hormonu powoduje powstanie ciężkiej choroby, zwanej tężyczką. Trzustka jest gruczołem położonym w jamie brzusznej pomiędzy dwunastnicą a śledzioną. Produkuje zarówno sok trawienny wydzielany do dwunastnicy, jak i hormon insulinę, wydzielaną bezpośrednio do krwi. Insulina wpływa regulująco na gospodarkę węglowodanową ustroju (zamiana glikozy na glikogen). Jej niedobór w organizmie powoduje wzrost poziomu cukru we krwi i powstanie objawów choroby zwanej cukrzycą.

ODZIEŻ OCHRONNA

Wszędzie tam, gdzie w czasie wykonywania pracy istnieje jakiekolwiek niebezpieczeństwo dla zdrowia i gdzie zastosowanie środków technicznych nie eliminuje całkowicie tego niebezpieczeństwa, zakłady pracy mają obowiązek dostarczyć pracownikom odpowiednich
środków ochrony osobistej. Środki te muszą odpowiadać określonym warunkom, muszą w pełni zabezpieczać przed działaniem czynnika szkodliwego oraz jak najmniej utrudniać wykonywanie pracy. Przy pracach grożących niebezpieczeństwem urazu lub innego
uszkodzenia narządu wzroku (np. przy szlifowaniu ze względu na odpryski metali, czy przy spawaniu ze względu na działanie promieni podczerwonych i pozafioletowych) rzeczą niezbędną jest używanie okularów ochronnych. Okulary takie muszą być lekkie, wygodne
w użyciu i zapewniające dostatecznie szerokie pole widzenia. Niekiedy wystarcza stosowanie specjalnych ekraników, które robotnicy trzymają w ręku i którymi w miarę potrzeby zasłaniają sobie twarz. Przy pracach wykonywanych w nadmiernym hałasie, jeżeli niemożliwe jest
wody słuchowego zewnętrznego, bądź specjalnie konstruowanie nauszników lub hełmów.
Pamiętać jednak należy, że nawet najlepsze okulary maska przeciwpyłowa, respirator, aparat do oddychania czy rękawiczki ochronne, stanowią sprzęt zabezpieczający jedynie
wypadkiem w sytuacjach awaryjnych natomiast praca w dłuższy okres czasu nie jest ani bezpieczna, ani wydają ochrony osobistej mogą spełniać dobrze swe zadanie używane doraźnie, a nie stale. Dlatego też powinno się w ostateczności, natomiast sprawą najważniejszą z bezpieczeństwa i higieny pracy jest zapewnienie to tylko możliwe, takich warunków pracy, które by używania środków ochronnych.

Mammografia

Mammografia uważana jest za najbardziej skuteczną i godną zaufania metodę wykrywania raka piersi. Wykonuje się ją specjalnym sprzętem medycznym. Przy jak najmniejszym napromieniowaniu piersi uzyskuje się doskonały, bardzo dokładny ich obraz. Aby utrzymać czytelny obraz, należy doprowadzić do maksymalnego spłaszczenia piersi. Niektóre kobiety, mające piersi delikatne i wrażliwe, narzekają na odczuwany wtedy ból. Kobietom przed menopauzą zaleca się wykonanie badania w czasie menstruacji, gdyż piersi są wtedy mniej wrażliwe. Celem mammografu jest ustalenie, czy nie tworzą się jakiekolwiek guzki bądź tkanki nowotworowe, niewyczuwalne palcami. Zwykle wykonuje się 2 prześwietlenia. Pierwsze wykonane z góry horyzontalnie (poziomo) przedstawia spłaszczone piersi, drugie wykonuje się pionowo, by uzyskać obraz z profilu. Dzięki mammografu możliwe jest wykrycie tkanki nowotworowej we wczesnym stadium jej rozwoju. Im wcześniej jest ona wykryta, tym większa nadzieja na całkowite wyzdrowienie.

Badanie ultrasonograficzne

To badanie wykorzystuje dźwięk — aparat „słyszy echo” wysyłane od wewnątrz. Odmienne tkanki wysyłają różnego rodzaju dźwięki, które następnie przetwarzane są na fale zapisywane na ekranie pod postacią sonogramu. Badanie ultrasonograficzne pozwala wychwycić różnice w dźwiękach wysyłanych przez tkanki zdrową i chorą (w momencie tworzenia się nienaturalnych nagromadzeń w tkance, torbieli itp.). Badanie ultrasonograficzne nie pozwala jednak ustalić, czy dany nowotwór jest złośliwy czy łagodny. Aby to ustalić, konieczne jest wykonanie mammografu. Jeżeli biust jest zbyt „zbity”, by wykonać wiarygodne badanie, lub prześwietlenie rentgenem wydaje się podejrzane, przeprowadza się zabieg biopsji.

Inne metody badania piersi

Żadna metoda nie jest tak niezawodna jak mammografia, niemniej jednak istnieje wiele innych metod badania piersi, o których powinno się coś wiedzieć. Są to między innymi:

Ultrasonografia — metoda wczesnego wykrywania zmian w tkance piersi bez wystawiania ich na bezpośrednie napromieniowanie. W przypadku biustu młodego i jędrnęgo, uważana jest za skuteczniejszą niż mammografia.

Diafanografia — odmienna forma transiluminacji, źródło światła zastąpione jest tutaj niewielkiem mikrofonem, podobnym do używanego przy badaniu ultrasonograficznym. W trakcie badania często można odróżnić powstałe torbiele oraz nadmiernie ukrwione naczynia. Wyniki tego badania nie mogą stać się podstawą decyzji o sposobie leczenia oraz o konieczności interwencji chirurgicznej. Mogą być tylko podstawą decyzji o konieczności wykonania mammografii.

Psychologia a nowotwory

Stałe kontrole lekarskie również wywołują stres. Lęk, przyczyna wszystkich reakcji chorych, jest wynikiem ignorancji i schematu myślowego utrwalonego w przesądach. Chory powinien znać nie tylko ryzyko związane z leczeniem, lecz i szansę, jaką mu ono daje, wiedzieć, na co się naraża odmawiając właściwej terapii. Do pokonania obaw przed nowotworami potrzeba rzetelnej informacji, podanej w sposób ułatwiający jej akceptację. Traktowanie raka (np. w rozmowach) jako jednej z wielu chorób pomoże ludziom chorym wcześnie zgłaszać się o pomoc. Dlatego też w społeczeństwie obserwujemy coraz więcej kampanii uświadamiających i poprawiających jakość życia i dbałości o zdrowie.

Codzienne rady dla chorych

Istnieje wiele rad, które warto zastosować w codziennym życiu, jeśli zależy ci na odpowiednim poziomie energii. Możesz uzyskać to w całkiem prosty sposób. Oto kilka propozycji:
  • spożywaj różnego rodzaju mieszanki, dania gotowe mrożone. Jest to wyjątkowo istotne dla osób bardzo osłabionych. Im mniej czasu spędzisz gotując, tym więcej czasu będziesz mieć na odpoczynek i dla rodziny;

  • zawsze miej pod ręką coś do przegryzienia;

  • jeśli przygotujesz posiłki dla osoby chorej, nie zniechęcaj się, gdy nie ma ona ochoty na jedzenie. Musisz to zrozumieć. Zwróć uwagę na sugestie zawarte w tej książce, spytaj się, na co chory miałby ochotę i przygotuj małe porcje.

Oszczędzaj czas podczas choroby

Jak oszczędzać czas i energię? Jedna z pacjentek stwierdziła, iż nie miała w trakcie chemioterapii żadnych problemów — była zbyt zmęczona, aby gotować. Sytuacja ta bardzo często się powtarza. Czas i energię musi oszczędzać nie tylko pacjent, ale również jego rodzina. Niemniej jednak, pacjent musi sobie zdawać sprawę, że tak jak odpoczynek jest mu potrzebny w trakcie leczenia, tak samo konieczne jest prawidłowe odżywianie się. Nie jest to jednak żmudny obowiązek. Często gotowanie staje się prawdziwą przyjemnością, a ten, kto zacznie swoją przygodę z robieniem potraw, odkrywa nową pasję i jest zafascynowany tym, co może tworzyć każdego dnia.

Jedzenie w czasie choroby

Interesujące, że większość chorych instynktownie unika jedzenia, które jest dla nich niewskazane. Przynajmniej 35% utrzymuje, iż w trakcie leczenia przestają jeść frytki, słodycze, pić alkohol oraz spożywać produkty smażone. Twierdzili, ze to jedzenie przestało im smakować i przyprawiało o nudności. Część osób przestała pić herbatę i kawę. Wszyscy natomiast twierdzili, że częściej mają apetyt na świeże owoce i warzywa łatwe do strawienia. Unikaj jak ognia surowych jajek i surowego mięsa. Warto także zadbać o odpowiednie nastawienie. Jeżeli nadal kuszą cię niezdrowe potrawy – zmień swój tryb życia, a niezdrowe jedzenie zniknie z twojej głowy samo.

Okoliczności przy jedzeniu

Nie bez znaczenia jest oczywiście atmosfera, w jakiej jesz. Ładnie nakryty stół, kwiaty, serwetki być może pomogą ci zapomnieć o braku apetytu. Równie istotne są zapachy — świeżego pieczywa, pieczonego ciasta. Kieliszek wina, szklaneczka piwa (po uprzednim porozumieniu z lekarzem) z pewnością pomoże ci się zrelaksować, a może nawet pobudzi twój apetyt. Jedzenie z przyjaciółmi, w „towarzystwie” muzyki, zmienianie posiłków każdego dnia, różnorodność — to wszystko pomaga. Oczywiście, jeśli tylko pozwoli ci na to kieszeń, możesz urozmaicać sobie jedzenie odwiedzając różne restauracje (ważny jest wybór potraw). Unikaj jedzenia, którego nie lubisz!

Szybkie jedzenie

Przygotuj sobie tzw. szybkie jedzenie. Nie chodzi tutaj jednak zdecydowanie o fast-foody. Śmieciowe jedzenie ma niewiele wspólnego ze zdrowiem. Jeżeli chcesz o siebie dbać, najlepiej zupełnie wyeliminuj takie posiłki ze swojej diety. Wykorzystaj możliwości szybkiego przygotowywania potraw, bez nadmiernego wysiłku. Jeżeli dodasz do posiłków mleko, jakąś sałatkę lub bułkę posmarowaną masłem, z pewnością dostarczysz organizmowi wszystkiego co konieczne. Jeśli np. kupisz gotową zupę lub sos, zawsze możesz dołożyć do tego porcję mięsa i zjeść doskonały obiad. Tego typu jedzenie jest o tyle dobrym pomysłem, że może przygotować je nawet mężczyzna, co na pewno poprawi komfort – co innego ze smakiem.

Jedzenie a rak

Przedyskutuj swoje problemy żywieniowe z lekarzem, zanim odwołasz się do domowej apteczki. Upewnij się, że twoje kłopoty nie są objawami wymagającymi opieki medycznej. Nie bój się zadawać pytań lekarzowi. On jest po to, by ci na nie odpowiedzieć i tym samym ci pomóc. Nie pozwól na to, by stres zaważył o twoim zdrowiu. Wykorzystaj czas lekarza na to, by dokładnie dowiedzieć się, co jest najlepsze dla twojego zdrowia. Poza tym skorzystaj z innych zaufanych źródeł informacji. Wiele kobiet nie zdaje sobie sprawy z tego, jak duży wpływ na ich codzienność ma żywienie.

O jedzeniu

Na początku uświadom sobie jedną znaczącą kwestię. Daj szansę jedzeniu. Pamiętaj, że to, co wydaje się niepociągające dzisiaj, może okazać się całkiem dobre jutro. Najważniejsza jest otwartość na sugestie i zalecenia. Zapomnij o uprzedzeniach. Jednak zachowaj chłodną głowę. Strzeżonego… Wykorzystaj momenty dobrego samopoczucia i kiedy czujesz się lepiej, staraj się zjeść więcej (oczywiście myślę o jakości, nie tylko o ilości). Spróbuj też przygotować posiłki, które można zamrozić, by wykorzystać je w dni, gdy nie będziesz miał siły stać przy kuchni. Prowadzenie diety szybko może stać się twoim oczkiem w głowie. Daj sobie szansę.