Ryzyko zachorowania u kobiet

Do innych czynników zwiększających ryzyko zachorowania na raka są wymienione dalej w tekście. Częste napromieniowywanie, dieta wysokotłuszczowa oraz otyłość zwiększają ryzyko zachorowania na raka piersi. W kwestii ryzyka istnieją nie tylko sprawdzone badania, ale także trwają kolejne próby, na których jednoznaczne wyniki trzeba poczekać – chyba, że chcemy wyciągać wnioski na własną rękę. Nadal prowadzone są badania dotyczące ewentualnego związku pomiędzy zachorowaniami a przyjmowaniem doustnych tabletek hormonalnych (środki antykoncepcyjne, środki podawane w czasie menopauzy). Zbyt znaczna ingerencja w ciało może przynosić tylko krótkotrwałe korzyści, dlatego warto poważnie podchodzić do każdego przyjmowania leków.

Kobiety i ryzyko zachorowania

Są także inne czynniki, które pozwalają na ocenę stopnia ryzyka zachorowania na raka. Pojawienie się miesiączki przed 12. rokiem życia i jej trwanie do ok. 50 roku życia zwiększa ryzyko zachorowania, podczas gdy rozpoczęcie miesiączkowania po 14. roku życia i wczesna menopauza zmniejszają ryzyko zachorowania. Jak widać, nie ma tego złego, co by nie wyszło na dobre. Kobiety, które narzekają na niektóre elementy swojej fizyczności być może mają szanse cieszyć się lepszym zdrowiem. Nie znaczy to jednak, aby przesądzać pochopnie swoje zdrowie na podstawie beztroskich obserwacji. Czynniki zwiększające lub zmniejszające ryzyko nie są determinantami. Najważniejsze jednak, aby troszczyć się o swoje zdrowie.

Zagrożenie chorobą

Niektóre kobiety są wyjątkowo zagrożone tą chorobą. Istnieje duże prawdopodobieństwo, iż kobieta, która już przebyła raka jednej piersi, zapadnie na raka drugiej piersi. Istotne jest również, czy choroba nowotworowa pojawiła się już wcześniej w rodzinie, u krewnych w pierwszej linii (matki, siostry, córki). Zwiększa się również ryzyko zachorowania na raka piersi, gdy kobieta po raz pierwszy zachodzi w ciążę po 30. roku życia, natomiast kobiety, które rodziły przed 18. rokiem życia do połowy zmniejszają ryzyko zachorowania. To dla niektórych bardzo zaskakujące statystyki. Warto jednak zwrócić uwagę na to, jak obyczajowość i walka o prawa kobiet, wpływa na ich zdrowie.

Czynniki zachorowania

Dzięki badaniom prowadzonym w Stanach Zjednoczonych, od 1990 roku wiadomo, że rocznie statystycznie 1 na 10 kobiet zapada na raka piersi. Dla każdego to inna ocena – wysoka lub niska. Jednak średnio to jedna kobieta z naszej pracy, jedna kobieta z sąsiedztwa itd. Jakiekolwiek byłyby statystyki – zachorowalność na raka zawsze jest zbyt wysoka. Zawsze jest niepotrzebna. Ustalono również „wizerunek” kobiety, u której istnieje duże ryzyko zachorowania na nowotwór. Zagrożona jest każda kobieta i w miarę upływu lat ryzyko zachorowania się zwiększa. Na szczęście coraz więcej kobiet zgadza się, praktykuje i poleca innym badania swojego ciała. Świadomość to bardzo ważny element naszego zdrowia.

Niektóre stany przedrakowe

Pęcherz moczowy: brodawczaki. Sutek: pewne postacie zwyrodnienia, brodawczaki wewnątrz- przewodowe. Przewód pokarmowy: zmiany zanikowe błony śluzowej żołądka w przebiegu niedokrwistości i niedokwaśności żołądka, przewlekłe owrzodzenia, polipowatość rodzinna jelita grubego. Stany przedrakowe cechuje różny stopień zagrożenia przejściem w nowotwór złośliwy, a także różny okres ich zezłośliwienia (np. w szyjce macicy wynosi on ok. 10 lat, a w żołądku i pęcherzu moczowym jest znacznie krótszy). Znajomość stanów przedrakowych odgrywa istotną rolę w profilaktyce chorób nowotworowych, dlatego tak istotne jest pogłębianie wiedzy i wzbudzanie zainteresowania w każdym społeczeństwie. Ignorowanie niektórych oznak, także stanów przedrakowych, może być powodem niepotrzebnych problemów ze zdrowiem.

Stany przedrakowe

Stanem przedrakowym określamy zmiany chorobowe, na podłożu których po różnym okresie ich trwania rozwija się nowotwór znacznie częściej niż w tkankach nie zmienionych. Najczęściej spotykane stany przedrakowe w tkankach i narządach podano niżej.

Skóra: rogowacenie starcze, róg skórny, przewlekłe blizny i owrzodzenia, niektóre postacie znamiom barwnikowych, skóra pergaminowa, która jest tzw. bezwzględnym stanem przedrakowym, tj. zawsze prowadzi do rozwoju raka, czasami czerniaka skóry.

Błony śluzowe: w jamie ustnej — rogowacenie białe (białawe plamy), owrzodzenia powstałe wskutek przewlekłych urazów mechanicznych (np. ucisk niewłaściwie wykonanej protezy).

Narząd płciowy: przewlekłe nadżerki części pochwowej, za- śniad groniasty (zmiany chorobowe po oddzieleniu łożyska).

Zaburzenia czynności

W typie łagodnym zaburzenia czynności występują późno, przy dużych rozmiarach guza nie usunięte całkowicie mogą dawać nawroty. Podobnie jak nowotwory złośliwe, dzielimy je na nowotwory pochodzenia nabłonkowego (brodawczaki, gruczolaki) oraz nienabłonkowego (włókniaki, mięśniaki, tłuszczaki, kostniaki). Mogą być groźne dla człowieka, jeżeli są umiejscowione w obrębie ważnych dla życia narządów (np. naczyniaki lub oponiaki mózgu). Obecnie nowotwory to dość obszerny temat, którego objęcie wymaga sporo czasu. Potrafimy rozróżnić ok. 3000 nowotworów o różnej budowie i reakcji na leczenie. Wspólną cechą nowotworów —- złośliwego i łagodnego — jest występujący guz. Inne cechy są zróżnicowane.

Psychologia a nowotwory

Stałe kontrole lekarskie również wywołują stres. Lęk, przyczyna wszystkich reakcji chorych, jest wynikiem ignorancji i schematu myślowego utrwalonego w przesądach. Chory powinien znać nie tylko ryzyko związane z leczeniem, lecz i szansę, jaką mu ono daje, wiedzieć, na co się naraża odmawiając właściwej terapii. Do pokonania obaw przed nowotworami potrzeba rzetelnej informacji, podanej w sposób ułatwiający jej akceptację. Traktowanie raka (np. w rozmowach) jako jednej z wielu chorób pomoże ludziom chorym wcześnie zgłaszać się o pomoc. Dlatego też w społeczeństwie obserwujemy coraz więcej kampanii uświadamiających i poprawiających jakość życia i dbałości o zdrowie.

Aspekty psychologiczne w chorobie nowotworowej

Stwierdzenie nowotworu u chorego jest dla niego stresem. W zależności od stanu psychofizycznego pacjenta mogą wystąpić reakcje lękowe, histeryczne, depresyjne albo paranoidalne. Zatem przy leczeniu konieczna jest znajomość stanu psychicznego pacjenta, jego stosunku do choroby i metody leczenia oraz umiejętność przełamywania niewiary w terapię, możliwość wyleczenia, zmiany przekonania, że „jest się i tak straconym”. Niejednokrotnie trzeba uświadomić pacjentowi, że jedynie metoda chirurgiczna rokuje najlepiej. Po leczeniu występują stresy związane z powikłaniami chemioterapii czy naświetlania lub koniecznością zastosowania protez. A kolejne wizyty są nieocenionym stresem dla wielu pacjentów, którzy nie otwierają się na racjonalne opinie lekarzy.

Inne metody badania piersi

Żadna metoda nie jest tak niezawodna jak mammografia, niemniej jednak istnieje wiele innych metod badania piersi, o których powinno się coś wiedzieć. Są to między innymi:

Ultrasonografia — metoda wczesnego wykrywania zmian w tkance piersi bez wystawiania ich na bezpośrednie napromieniowanie. W przypadku biustu młodego i jędrnęgo, uważana jest za skuteczniejszą niż mammografia.

Diafanografia — odmienna forma transiluminacji, źródło światła zastąpione jest tutaj niewielkiem mikrofonem, podobnym do używanego przy badaniu ultrasonograficznym. W trakcie badania często można odróżnić powstałe torbiele oraz nadmiernie ukrwione naczynia. Wyniki tego badania nie mogą stać się podstawą decyzji o sposobie leczenia oraz o konieczności interwencji chirurgicznej. Mogą być tylko podstawą decyzji o konieczności wykonania mammografii.