Współczesne metody rozpoznawania nowotworów

  • Badania mikroskopowe wycinków lub usuniętych chorych narządów pozwalają określić cechy chorobowe tkanki i wybrać metodę leczenia.
  • Badania radiodiagnostyczne, podstawowe w badaniach przewodu pokarmowego, klatki piersiowej, dróg moczowych i kości. Ostatnio wprowadzona tomografia komputerowa poprzeczna wyeliminowała agresywność i ryzyko metod starych, dając znacznie rozleglejszą wiedzę o zmianach chorobowych i ich stosunku do tkanek i narządów otaczających komórki chore.
  • Mammografia i kseromammografla — badania we wczesnym stadium raka sutka.

Niestety badania kontrolne są często lekceważone przez chorych. Przyjmuje się umownie, że 5 lat (od podjęcia leczenia) bez pojawienia się nowych objawów stanowi kryterium wyleczalności nowotworu złośliwego.

Badania wziernikowe: endoskopia

To oglądanie narządów zgłębnikiem i pobieranie rozmazów i wycinków. Można przebadać żołądek i dwunastnicę, górny odcinek jelita cienkiego i znaczną część jelita grubego oraz drogi żółciowe. Fiberoskopia — poza oceną narządu i pobieraniem tkanki do badania można wykonać drobne zabiegi, jak wycięcie polipa, kamieni z dróg żółciowych. Można rozpoznać nawet drobne zmiany chorobowe, np. w żołądku, co umożliwia wczesne wykrycie raka i podjęcie terapii ze 100% wyleczalnością.

Badania cytologiczne — badania elementów komórkowych (przy raku płuc, macicy, pęcherza). Mają one duże znaczenie diagnostyczne w stanach przedrakowych lub przy podejrzeniu raka.

Metody hormonoterapeutyczne

Wzrost niektórych nowotworów (raka sutka, gruczołu krokowego,gruczołu tarczycy, macicy i białaczka) zależy od stanu hormonalnego organizmu. Sposoby leczenia:

  • farmakologiczne, tj. przez podawanie odpowiednich leków,

  • chirurgiczne, przez usunięcie ustrojowych źródeł hormonów,
  • zniszczenie gruczołów dokrewnych promieniowaniem jonizującym.

Metody immunoterapii

Chirurgia, radioterapia i chemioterapia powodują obniżenie odporności bariery immunologicznej. Leczenie polega na obronie chorego przed tą ujemną reakcją i na pobudzeniu mechanizmów obronnych. Leczenie skojarzone to w gruncie rzeczy połączenie kilku metod jednocześnie lub w różnym czasie. W niektórych przypadkach nowotworów uzyskuje się dzięki tej metodzie zwiększenie skuteczności leczenia, co dla niektórych jest bezdyskusyjnym argumentem przemawiającym za stosowaniem tej metody.

Opieka nad przewlekle chorym

Opieka nad chorym jest konieczna także w przypadku nieskuteczności leczenia (zaawansowanie choroby) lub niemożności leczenia. Dolegliwości pacjentów są różne, w zależności od umiejscowienia nowotworu. Postępowanie łagodzące dolegliwości polega na:

  • leczeniu bólu (środki farmakologiczne lub neurochirurgia),

  • leczeniu powikłań zapalnych,

  • wykonywaniu zabiegów odbarczających (np. założenie sztucznego odbytu) i innych,
  • pielęgnowaniu i odpowiednim odżywianiu chorych.

Niezwykle ważnym zadaniem jest zapewnienie opieki chorym nie wymagającym hospitalizacji przez pielęgniarki społeczne, a także rodzinę i przyjaciół. Należy dążyć do utrzymania aktywności życiowej chorego, udzielać mu pomocy w trudnościach życia codziennego. Bardzo ważną rolę spełniają w Polsce hospicja, oby ich było jak najwięcej.

Metody chemioterapeutyczne

Leczenie polega na zniszczeniu wszystkich komórek nowotworowych organizmu. Nie rozwiązano jeszcze problemu nadmiernego działania chemioterapii na tkanki zdrowe. Objawy ujemne to: złe samopoczucie, nudności, wymioty, spadek białych i czerwonych krwinek, po niektórych lekach wyłysienie. Każda chemioterapia może dać powikłania, dlatego jej stosowanie rozpatruje się indywidualnie, biorąc pod uwagę wszystkie przeciwwskazania i stan ogólny chorego. Obecnie dzięki nowym lekom rozszerzył się zakres stosowania chemioterapii. Coraz częściej jest ona uzupełnieniem leczenia chirurgicznego.

Wyniki leczenia, rokowanie

Do końca ubiegłego stulecia nie notowano trwałych wyleczeń chorych na nowotwory złośliwe. Stąd opinia o ich nieuleczalności. Obecnie zaprzeczają jej uzyskiwane wyniki leczenia. Czynnikiem utrwalającym błędną opinię o nieuleczalności raka jest nadal brak informacji przekazywanych choremu przez lekarzy o istocie choroby i możliwościach leczenia.

Metody leczenia

W onkologii stosowane są obecnie następujące metody leczenia: chirurgiczne, napromieniowanie, chemiczne, hormonalne.

METODY CHIRURGICZNE były i są najpowszechniejszymi metodami leczenia nowotworów. Udoskonalenie metod zwiększyło efektywność leczenia. Wprowadzono nowe sposoby: elektrochi- rurgię, kriochirurgię (zamrażanie tkanek), promienie laserowe. Nie każdy nowotwór i nie wszystkie jego stadia nadają się do leczenia chirurgicznego. Rozległość procesu chorobowego, jego umiejscowienie i stan ogólny chorego decydują o zakresie zabiegów chirurgicznych.

Leczenie nowotworów

Różnorodność typu nowotworów i przebiegu choroby determinują leczenie (metodą chirurgiczną, napromieniowaniem lub chemioterapią, a czasami z zastosowaniem różnych metod).

Badania kontrolne są nieodłączną częścią terapii. Oceniają one wyniki leczenia, notują niepowodzenia w procesie leczenia, pozwalają wykrywać nowe, pierwotne ogniska nowotworów, stwarzając tym samym możliwość ich leczenia.

Metody radioterapeutyczne

są drugim sposobem leczenia nowotworów złośliwych. Energia promieniowania jonizującego pochłaniana przez tkankę nowotworową niszczy ją. Niestety występują uszkodzenia popromienne tkanek okalających. Nowotwory mogą mieć wysoki lub średni stopień wrażliwości na promieniowanie. W leczeniu wykorzystuje się aparaty rentgenowskie, radiopierwiastki — rad, kobalt, cez, iryd. Skuteczność tej metody w chorobie wykrytej zbyt późno zmniejsza się. Radioterapię stosuje się samodzielnie lub w połączeniu z chemioterapią i chirurgią.

Sposoby leczenia

Onkologia rozróżnia leczenie doszczętne i łagodzące. Doszczętne polega na całkowitym usunięciu lub zniszczeniu nowotworu. Łagodzące zmierza do zmniejszenia dolegliwości, gdy stan pacjenta lub zaawansowanie choroby wykluczają leczenie radykalne.

Jak rozróżniać guzki?

Wiele kobiet narzeka, że trudno im rozróżnić guzki zawsze występujące w ich piersiach od tych „nienormalnych”, mogących oznaczać tworzący się nowotwór. Najlepszym sposobem jest takie zapoznanie się ze swoim biustem, jak z własną twarzą. Gdy myjesz bądź kremujesz twarz, twoje palce natychmiast odczuwają każdą zmianę, krostkę, wyprysk, guzek bądź włosek. Zapoznanie się z „geografią” twoich piersi niczym nie różni się od zapoznania z „geografią” twarzy. Najpierw poddaj się badaniom z mammografią włącznie (kobiety przed me- nopauzą powinny wykonać to badanie w połowie cyklu miesiączkowego), aby mieć pewność, że wszystko jest w porządku. Następnie, używając mydła, oliwki lub pudru dla wygładzenia dłoni, przez kilka dni dotykaj i masuj biust palcami. Twoje palce dokładnie poznają budowę twoich piersi i zdziwisz się, jak szybko nauczą się odkrywać zmiany.

Z jakim lekarzem należy się skontaktować?

Jeśli zauważysz coś niepokojącego, skontaktuj się z lekarzem z przychodni (lub swoim prywatnym lekarzem). On powinien udzielić ci wskazówek i informacji, a następnie odesłać cię do specjalisty. Nigdy nie ukrywaj i nie wstydź się swoich dolegliwości. Tylko wtedy, gdy szybko dostaniesz się „w ręce” lekarza specjalisty, masz duże szanse na całkowite wyzdrowienie.

Jak skontaktować się ze specjalistą chorób piersi?

Do określonego specjalisty może wysłać cię twój lekarz. Nie zamartwiaj się jednak, jeśli tego nie czyni. Zawsze możesz zgłosić się do szpitala, kliniki czy też przychodni specjalistycznej, gdzie udzielą ci niezbędnych informacji.

Profesjonalne badanie piersi

Specjalista, lekarz doświadczony, wykona to badanie kciukiem i dodatkowo zbada twoje węzły chłonne. Ponadto lekarz zada ci prawdopodobnie pytania dotyczące chorób w twojej rodzinie. Dane dotyczące zdrowia twojej rodziny mogą się okazać bardzo pomocne, lekarz staje się bowiem „detektywem”, starając się zebrać jak najwięcej informacji. Istotne jest określenie stopnia ryzyka zapadnięcia na chorobę nowotworową. Rak piersi nie jest bowiem powodowany konkretnym wirusem, nie można również stwierdzić bezpośredniego związku między występowaniem choroby a paleniem. Nie ukrywaj przed lekarzem żadnych informacji.  Rak piersi występuje jednak zwykle u kobiet powyżej 30. roku życia